Христитгэлийн там бол грек үлгэр домог, фарисай уламжлал хоёрын хольмог

Хураангуй

Энэхүү баримт нь христитгэл доторх “там”-ын тухай ойлголт Библийн анхны сургаалаас бус, харин грек үлгэр домог болон фарисай уламжлал-ын нөлөөгөөр бүрэлдсэн гэж тайлбарлаж байна. Нийт агуулга нь “там” гэх ойлголт хэрхэн үүсэж, иудейн шашны багш нараар дамжин Христийн чуулганд орж ирсэн түүхэн ба сургаалын шугамыг тайлбарласан байна.

1. Тамын ойлголтын гарал

Баримтад тайлбарласнаар тамын тухай ойлголт нь анхнаасаа эрх баригчдын бодлого-той холбоотой байжээ. Өөрөөр хэлбэл, ард олныг айдас дунд барьж, захирахын тулд шашны ойлголтыг ашигладаг байсан гэж өгүүлсэн. Үүнээс үүдэн “тамын шийтгэл” нь зөвхөн шашны сэдэв бус, мөн нийгмийн хяналтын хэрэгсэл болсон гэж үзжээ.

Мөн энэ ойлголт Христийн чуулганд хэрхэн орж ирсэн тухай асуултад хариулахдаа, үүнийг Есүсийн үеийн фарисайчуудтай холбон тайлбарласан байна. Ялангуяа МЭӨ 300-аад оны үед Агуу Александрын нөлөөгөөр грек хэл, соёл өргөн тархаж, улмаар Хуучин Гэрээг грекээр орчуулах хэрэгцээ гарчээ. Ингэхдээ еврей хэлний “Шеол” буюу “Үхэгсдийн орон”-ыг грек хэлэнд “Хадес” гэж орчуулсан нь ойлголтын томоохон шилжилт болсон гэж үзжээ. Учир нь “Шеол” ба “Хадес” нь ижил утгатай ойлголт биш байв.

2. Грек домог ба фарисай уламжлалын хольц

Баримтад грек шашин, үлгэр домгийн дагуу хүний “сэтгэл үхэшгүй” бөгөөд хүн нас барсны дараа сэтгэл нь газар доорх ертөнцөд очдог гэж үздэг байсныг тайлбарласан. Тэр “үхэгсдийн орон” нь:

ивээлийн бүс
шийтгэлийн бүс

гэсэн хоёр хэсэгтэй, муу хүний сэтгэл галд тарчилж, сайн хүний сэтгэл жаргалд оршино гэж грекчүүд ойлгодог байжээ.

Энэ ойлголтыг грек соёлд автсан олон иудейчүүд хүлээн авч, улмаар өөрсдийн шашны тайлбартаа шингээсэн байна. Үүн дээр нэмээд фарисайчууд өөрсдийн уламжлалт үзлүүдийг нэмж оруулсан гэж тайлбарлажээ. Тухайлбал:

тэнгэр элч шударга хүнийг Үхэгсдийн оронд аваачих
“Абрахамын өвөр”-т суух
үхэгсэд хоорондоо ярилцах
Абрахамаас хүсэлт гаргах

зэрэг ойлголтууд нь Библийн Хуучин Гэрээнээс биш, харин Талмуд зэрэг уламжлалт багш нарын тайлбарт байдаг гэж дурдсан байна. Баримтын байр суурь бол эдгээр нь Их Эзэний Үгтэй нийцэхгүй ойлголтууд юм.

3. Лук 16 ба баян хүн, ядуу Лазарын тухай сургаалт үлгэр

Энэ хэсэгт Лук 16:19-с эхэлдэг баян хүн, ядуу Лазарын тухай сургаалт үлгэрийг онцгойлон авч үзжээ. Тус өгүүллэгт:

Үхэгсдийн орон хоёр хэсэгтэй мэт харагддаг
нэг талд нь галд зовж буй баян хүн байна
нөгөө талд нь “Абрахамын өвөр”-т Лазар байна

гэсэн дүрслэл гардаг. Баримтад үүнийг грек домгийн Хадес-тай тун төстэй гэж тайлбарласан.

Гэхдээ үүнээс “Есүс грек ойлголтыг зөвшөөрсөн” гэсэн дүгнэлт хийж болохгүй гэж онцолсон байна. Учир нь Есүс Өөрөө үнэн бөгөөд Түүний заасан зүйлс Бурханы Үгтэй зөрчилдөх ёсгүй гэж тайлбарлажээ. Иймээс Есүс фарисайчуудын танил хэллэг, танил дүрслэлийг ашигласан ч тэдний хольмол теологийг баталсан хэрэг биш гэж үзсэн байна.

4. Есүсийн фарисайчуудыг зэмлэсэн нь

Энэ хэсэгт Есүс фарисайчуудыг уламжлалаа Бурханы Үгээс дээгүүр тавьдаг гэж олонтаа зэмлэснийг онцолсон байна. Тухайлбал, дараах эшлэлийг иш татжээ:

“Tа нар уламжлан авсан ёс заншлаараа Бурханы үгийг хүчингүй болгодог”

Мөн Мосегийн өгсөн тушаалд:

“Бурхан ИАВЭ чинь та нараар сахиулж мөрдүүлэх гэж тушаасан тушаалыг би та нарт бүгдийг хэлж өгсөн. Үүн дээр юу ч бүү нэм, үүнээс юуг ч бүү хас”

гэсэн санааг сануулж, фарисайчууд үүнийг зөрчиж, харийн шашнаас авсан тамын ойлголтыг Бурханы Үгэн дээр нэмж, харин үхлийн тухай Библийн сургаалыг хассан гэж тайлбарлажээ.

5. Фарисайчуудын зөвт байдлын ойлголт ба Есүсийн шүүлт

Баримтад фарисайчуудын үзлээр:

Хуулийг нарийн чанд сахих
материаллаг ивээлтэй, чинээлэг амьдрах
эцэст нь диваажинд орох

нь зөвт хүний шинж байжээ. Харин:

ядуурал
өвчин
зовлон

зэргийг нүглийн үр дагавар гэж үздэг байсан гэж тайлбарласан байна.

Гэвч энэ нь Хуулийн жинхэнэ зорилгыг ойлгоогүй хэрэг гэж өгүүлжээ. Учир нь Хуулийн гол зорилго нь:

Ертөнцийн Эзэнийг хайрлах
хажуу дахь хүнээ хайрлах
энэрэл
шударга байдал
даруу байдал

байсан гэж тайлбарласан. Ялангуяа Мика 6:8-ын эшлэлийг онцолжээ:

“Юу нь сайн гэдгийг хүн чамд айлдсан бус уу? Юу хүсэж байгаагаа чамд ИАВЭ мэдүүлсэн биш үү? Зөв шударгыг үйлдэж, энэрэл журмыг эрхэмлэ. Өөрийнхөө Бурхантай даруухнаар алх!”

Иймээс баян хүн ба Лазарын тухай өгүүллэг нь хүний үхсэний дараах бодит дүрслэл биш, харин ядуусыг дорд үзэж, мөнгийг шүтдэг фарисайчуудыг өөрсдийнх нь ойлголтоор шүүсэн сургаалт ёжлол гэж үзжээ.

6. Есүсийн хэрэглэсэн арга: батлах биш, шүүх

Баримтад Есүс фарисайчуудын ойлголтыг баталж байгаа мэтээр ашигласан ч үнэндээ тэдний алдаатай сэтгэлгээг өөрсдийнх нь хэлээр шүүсэн гэж тайлбарласан байна. Үүнийг Матай 12:24–27 дахь Беелзебулын жишээтэй адилтгажээ. Өөрөөр хэлбэл, Есүс заримдаа буруу ойлголтыг шууд няцаахын оронд, түүгээр нь дамжуулан сонсогчдын алдааг илчилдэг гэж тайлбарласан байна.

Иймээс баян хүн, ядуу Лазарын тухай өгүүллэгийг:

үхсэний дараах амьдралын зураглал биш
харин фарисайчуудын буруу сургаалыг элэглэсэн чадварлаг уран ёжлол

гэж дүгнэжээ. Мөн өгүүллэгийн төгсгөлд Абрахамын амаар “Мосе болон эш үзүүлэгчдийг сонсох” хэрэгтэйг хэлсэн нь, тамын тухай үнэн ойлголтыг Хуучин Гэрээний бичвэрүүдээс ол гэсэн санаа гэж тайлбарласан байна.

7. Үхэгсдийн орны тухай хүний үзэл ба Бүтээгч Эзэний Үгний харьцуулалт

PDF-ийн 7-р хуудсанд хүснэгт хэлбэрээр маш чухал харьцуулалт өгсөн байна. Энэ хүснэгт нь Лук 16-д гардаг дүрслэлийг шууд утгаар ойлгох ёстой юу, эсвэл шилжсэн утгаар ойлгох ёстой юу гэдгийг шалгах зорилготой.

Хүний үзэл бодлын дагуу Үхэгсдийн оронд:

галын дөлд шатна
хашгирна
тарчилна
тайвшрал хүснэ
холоос юм харна
бусдыг танина
ярилцана
өршөөл, тусламж гуйна
амьдралаа эргэн санана
гэр бүлдээ санаа зовно

Харин Бүтээгч Эзэний Үгийн дагуу Үхэгсдийн оронд:

тоос шороонд хэвтэнэ
анир чимээгүй байна
мэдэх юм байхгүй
юу ч бодохгүй
харанхуй, гүн сүүдэртэй
Их Эзэнийг ч дурсан санахгүй
юу ч ярихгүй
найдварыг ч горьдохгүй
“марталтын газар”
хайр, хорсол, атаа жөтөө ч байхгүй

Энэ хүснэгтээр дамжуулан баримт нь “там” гэх ойлголт Библийн суурь ойлголт биш, харин хүний сургаал гэж харуулахыг зорьжээ.

8. Фарисай ба садукай: хоёр өөр буруу сургаал

Энэ хэсэгт Есүс дагалдагч нараа:

“Фарисай болон садукайчуудын хөрөнгөнөөс сэрэмжил, болгоомжил”

гэж анхааруулсныг дурдсан. Үүнийг “фарисай болон садукайчуудын сургаалаас болгоомжил” гэсэн утгаар тайлбарласан байна.

Фарисайчуудын алдаа:

“Абрахамын өвөр”
“галтай там”
үхэшгүй сэтгэл

зэрэг ойлголтыг хүлээн авсан.

Садукайчуудын алдаа:

сэтгэлийн үхэшгүйд итгэдэггүй байсан
гэхдээ дахин амилалтад ч итгэдэггүй байсан.

Баримтад Есүсийн Лук 16:31 дэх санааг ашиглан, “үхэгсдээс хэн нэг нь амилсан ч тэд үнэмшихгүй” гэж хэлснээр садукайчуудын байр суурийг мөн буруушаасан гэж тайлбарласан. Мөн Паулын 1 Коринт 15:12–19-ийг ашиглан дахин амилалтыг үгүйсгэх нь бас болгоомжлох ёстой буруу сургаал гэж онцолжээ.

9. Тамд итгэх итгэлийн үр нөлөө

Энэ хэсэгт маш сонирхолтой логик харьцуулалт хийсэн байна. Тамын сургаалын зорилго нь анхнаасаа хүмүүсийг буруу зүйлээс айлгаж, журамтай амьдруулах улс төр-шашны хэрэгсэл байсан гэж өгүүлжээ. Мөн өнөөдөр ч олон пасторын хувьд энэ сургаалын ач холбогдол ийм шалтгаантай холбоотой байгааг дурдсан байна.

Гэвч баримтад фарисай ба садукай нарыг харьцуулж, “тамд итгэх нь хүнийг ариун болгодог” гэсэн онолыг няцаасан байна:

Фарисайчууд тамд итгэдэг байсан
Садукайчууд тамд итгэдэггүй байсан

Хэрэв тамд итгэх нь хүнийг ёс суртахуунтай болгодог байсан бол фарисайчууд хамгийн ариун, садукайчууд хамгийн муу хүмүүс байх ёстой байв. Гэтэл баримтад дурдсанаар бодит байдал эсрэг байсан гэжээ. Түүхч Иосеф Флавий-н гэрчлэлээр садукайчууд шударга ёсыг хатуу баримталдаг байсан бол, Есүс Өөрөө фарисайчуудыг:

хоёр нүүртэн
бэлэвсэн эмэгтэйчүүдийг дээрэмдэгч
шударга ёс, энэрлийг үл тоомсорлогч
хорт могой
цагаанаар будсан булш

зэргээр маш хатуу зэмлэсэн гэж тайлбарласан байна.

Ингээд дүгнэхдээ:

тамд итгэх нь хүнийг ариун болгодоггүй
тамд итгэдэггүй байх нь хүнийг ёс суртахуунгүй болгодоггүй

гэж дүгнэжээ.

10. Тамын сургаал Христийн чуулганд орж ирсэн нь

Энэ хэсэгт баримт түүхэн шугам руу орж, тамын сургаал анхнаасаа Библийн үндсэн сургаал биш ч, аажмаар Христийн чуулганд нэвтэрсэн гэж тайлбарласан байна.

Элч нарын үед үхлийг:

нойрсохтой адил
дахин амилалтаар үхэгсэд сэрнэ

гэж заадаг байсан гэж өгүүлжээ. Харин дараа нь зарим “чуулганы эцэг” нар грек философийг шингээж эхэлсэн байна.

Атенагорус

Афин хотын Атенагорус 2-р зууны эцсээр Христийн сүмд:

хүний бие үхсэн ч
сэтгэл нь үхэшгүй

гэсэн ойлголтыг зааж эхэлсэн гэж тайлбарласан. Үүнийг грек философич Платон-ы нөлөөтэй холбожээ.

Тертуллиан

МЭ 240 оны орчим Тертуллиан Христийн сүмд:

зөв хүмүүсийн сэтгэл мөнхөд жаргана
муу хүмүүсийн сэтгэл мөнхөд тарчилна

гэсэн мөнхийн зовлонгийн сургаал-ыг оруулсан бололтой гэж тайлбарласан байна. Түүний хувьд дуулгаваргүй хүнийг дуусашгүй ял эдлэх нь шударга санагдсан гэж өгүүлжээ.

Эцэст нь энэ сургаал МЭ 553 онд Католик сүмийн зөвлөлөөр “Христитгэлийн үндсэн зүйл” мэт батлагдсан гэж тайлбарласан байна.

11. Чуулганы түүхэн үр дагавар

Баримтад тамын сургаал бүрэн зөвшөөрөгдөхөд 500 жил орчим хугацаа зарцуулагдсан гэж өгүүлжээ. Үүний дараа Католик сүм дайснуудаа мөнхийн галд шатаах Бурханы дүрслэлийг даган:

“тэрс үзэлтэн”-үүдийг хавчих
тамлах
алах

зэрэг аймшигтай түүхэн үйлдлүүд гаргасан гэж дүгнэсэн байна.

Мөн Протестант шинэчлэл Католик сүмийн олон сургаалаас салсан ч, тамын тухай сургаалыг хадгалж үлдсэн гэж тайлбарласан. Түүнчлэн орчуулагч нар ч зарим Библийн ишлэлд “там” эсвэл “мөнхийн зовлон” гэсэн үгийг хэрэглэснээр тухайн теологийн ойлголтыг улам бататгасан гэж өгүүлжээ.

12. “Хоёр нүүртэй болгох чөтгөрийн сургаал”

Энэ хэсэгт Паулын анхааруулгыг онцлон авч үзсэн байна. Тухайлбал:

“Хэн нэг нь та нарыг Христийн дагуу биш, харин… хүний уламжлалын дагуух гүн ухаан болон хоосон мэхлэлээр олзлох вий хэмээн сэрэмжлэгтүн”

гэж эш татан, тамын тухай сургаалыг “хүний уламжлалын дагуух гүн ухаан” гэж тодорхойлсон байна. Мөн 1 Тимот 4:1-ийн хүрээнд үүнийг Христийн чуулганд орж ирсэн “чөтгөрийн сургаал” гэж тайлбарлажээ. Учир нь энэ сургаал нь Бурханы Үгийг эсэргүүцэж, хүчингүй болгодог гэж үзсэн байна.

13. Мөнхийн зовлонгийн сургаал хүний зан чанарт хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Баримтад “Хүн Ертөнцийн Эзэний тухай юунд итгэдэг нь асар чухал” гэж онцолжээ. Учир нь хүний Бурханы тухай ойлголт нь өөрийн эрхгүй түүний зан чанарт нөлөөлдөг гэж тайлбарласан.

Фарисайчуудын хувьд:

мөнхийн зовлонгоос зайлсхийх
зөвт хүн байх
Бичвэрийг нарийн судлах
хуульд заасан зан үйлийг ягштал дагах

нь маш чухал байв. Гэвч энэ ойлголтын дүнд тэд хайр энэрлийг алдсан гэж тайлбарлажээ. Учир нь тэдний сургаалд Бурханы шударга ёс нь Түүний хайр энэрлээс салсан байдалтай болжээ.

Баримтад өнөөдөр ч ийм хандлагатай христитгэлт хүмүүс олон байдаг гэж өгүүлээд, дараах хэв шинжийг шүүмжилжээ:

“Их Эзэн шударга учраас дуулгаваргүй муу хүнийг заавал шийтгэх ёстой. Тэр шийтгэл нь мөнхөд үргэлжлэх зовлон байхаас өөр аргагүй”

Үүнийг Бурханы хайр энэрлийг орхиж, үнэн шударга ёсыг гуйвуулсан хэрэг гэж тайлбарласан байна. Эцэст нь:

зөв шударга чанар
хайр энэрэл

хоёул Бүтээгч Эзэний зан чанарын үндэс бөгөөд салшгүй холбоотой гэж дүгнэжээ.

14. Фарисайчуудын замаар явах аюул

Энэ хэсэгт Есүсийн дүгнэлтээр фарисайчуудын шашинлаг байдалд хайр энэрэлтэй хосолсон үнэн зөв шударга чанар байгаагүй гэж өгүүлжээ. Паулын дүгнэлтээр тэд Бурханы зөвт байдлыг бус, өөрсдийн зөвт байдлыг тогтоохыг эрмэлздэг байсан гэж тайлбарласан байна. Үүний үр дүнд тэд:

хоёр нүүртэй
хуурамч
дүр эсгэдэг

болсон гэж өгүүлжээ.

Мөн Есүсийн:

“исгэсэн хөрөнгө мэт хуурамч зангаас болгоомжлогтун!”

гэсэн сануулгыг иш татан, хоёр нүүрт байдал нь хүний зүрх сэтгэлд аажмаар нэвчин орж, мэдэхгүй байхад нь эзэмшиж болзошгүй аюултай гэж тайлбарласан байна. Өнөөдөр ч фарисайчуудын замаар явж буй олон итгэгч ижилхэн ойлголт, ижилхэн эрмэлзэлтэй явааг сануулжээ.

15. Эцсийн уриалга

Төгсгөлийн хэсэгт баримт маш тодорхой байр суурь илэрхийлж байна. Тухайлбал:

тамын зовлон бол “муу санаанаас зохиосон үлгэр”
хэн ч тамд орж тарчлах вий гэж айх хэрэггүй
Есүсийн үнэн Үг хүнийг чөлөөлнө

гэж өгүүлжээ.

Мөн дараах эшлэлийг онцолсон байна:

“Та нар үнэнийг ойлгож, үнэн та нарыг чөлөөлнө”

Эцэст нь итгэгчдийг:

айдсаар бус, хайраар хөтөлдөг
Сайн Хоньчинд өөрсдийгөө даатгах
Түүний зөвт байдалд бүрэн найдах

уриалгаар төгсгөжээ.

Хэрэглэсэн эх сурвалж

Ариун Библи (2004; 2013). Улаанбаатар: Ариун Бичээс Нийгэмлэг. Библи (2015). Улаанбаатар: Монголын Библийн Нийгэмлэг. Dawson, S. G. (1943). The rich man, Lazarus, and the afterlife. Стандарт Монгол Орчуулгын апп (2023). Strong, J. (1890). Strong’s exhaustive concordance of the Bible (with Greek and Hebrew Lexicons).

Хэрэв хүсвэл би үүнийг дараагийн алхмаар илүү цэвэр “нийтлэл хэлбэртэй”, эсвэл сошиал/website дээр тавихад бэлэн Markdown форматтай болгож өгч болно.

Тамын тухай 7