“Мөнх” гэдэг үгийн үнэн утга учир: «Хуучин гэрээ»-нд

Хураангуй

Энэ нийтлэлд «Хуучин гэрээ»-нд гардаг “мөнх” гэдэг үгийн хэрэглээг судалж, тухайн үгийн утгыг Библийн өөрийнх нь хэрэглээнээс нь тайлбарласан байна. Эхэндээ теологичдын дунд “мөнх” гэдгийг “үхлийн дараах хэм хэмжээгүй, хэзээ ч дуусашгүй, цагаас гадуурх байдал” гэж ойлгодог тухай дурдсан ч, Библи дэх еврей “улаам” үгийн бодит хэрэглээг шалгаж үнэн утгыг нь тогтоох шаардлагатайг онцолсон. Уг үг еврейгээр “улаам” бөгөөд 439 удаа гардаг, мөн грек хэлэнд түүнтэй холбоотой нэр үг 128 удаа, тэмдэг нэр 71 удаа гардаг гэж тайлбарласан. Судалгааны хүрээнд бүх ишлэлийг биш, утгыг нь тодорхой харуулах хэд хэдэн гол ишлэлийг авч үзсэн байна.

1. Судлах аргачлал

Нийтлэлд Библийн үгийн утгыг хэрэглээнээс нь гаргаж авдаг зарчмыг тайлбарласан. Хүмүүс мэдэхгүй үгийнхээ утгыг ярианаас гадарладагтай адил эрдэмтэд бичвэр дэх хэрэглээгээр нь үгийн утгыг нарийвчлан тогтоодог гэжээ. Энэ зарчмаар «Хуучин гэрээ»-ний “улаам” буюу “мөнх” гэсэн үгтэй холбоотой ишлэлүүдийг авч үзэн, уншигч өөрөө ч бас дүгнэлтийг шалгаж судлах ёстойг сануулсан байна.

2. “Мөнх” гэдэг үгийн хэрэглээний жишээнүүд

2.1. Уул толгодын “мөнх” чанар

Эхлэл 49:26, Дэд хууль 33:15-д уул толгодыг “мөнх” чанартай гэж хэлсэн байдаг. Гэвч Дуулал 90:2-т:

“Уулс бий болохоос ч өмнө, Таныг дэлхий ба ертөнцийг төрүүлэхээс ч өмнө, Үүрдээс үүрд мөнх хүртэл Та бол Бурхан.”

гэж байгаа нь уулс тодорхой нэг цагт бий болсон гэдгийг харуулдаг. Мөн Исаиа 40:4, 2 Петр 3:10, Хабаккук 3:6-д уул толгод ирээдүйд намсаж, нурж, үгүй болох тухай өгүүлдэг. Иймээс уул толгодын “мөнх” оршихуй нь “хэзээ ч дуусашгүй” гэсэн утга биш, харин хүний хэмжүүрээр маш урт удаан үргэлжлэх хугацааг зааж байна гэж тайлбарласан.

2.2. Иордан голын чулуун дурсгал

Иошуа 4:7-д Израйльчууд Иордан голоос авсан 12 чулуугаар “мөнхийн дурсгал” босгосон тухай гардаг. Гэвч өнөөдөр тэр чулуун овоо хаана байсныг ч, яг ямар байсанг ч хэн ч мэдэхгүй. Иймээс “мөнхийн дурсгал” гэж нэрлэгдсэн зүйл ч устаж үгүй болох боломжтой болохыг нийтлэл онцолсон.

2.3. Самуелийн “үүрд” үйлчлэл

1 Самуел 1:22-т Ханна хүү Самуелийг Их Эзэний майхан сүмд “үүрд үлдээхээр” амладаг. Хэрэв “үүрд” гэдэг нь үнэхээр хэзээ ч дуусахгүй гэсэн утгатай бол Самуел өнөө хүртэл тэнд байх ёстой байх байсан. Гэвч Самуел нас барсан, тэр сүм ч байхгүй болсон. 1 Самуел 1:28-д Ханна:

“Энэ хөвгүүн амьд байх цагтаа ЭЗЭНд зориулагдав”

гэж хэлснээр “үүрд” гэдэг нь энэ тохиолдолд “насан турш” гэсэн утгатай болохыг нийтлэл тайлбарласан.

2.4. Боолын “мөнхөд” үйлчлэх хугацаа

Гэтлэл 21:5–6-д эзнээсээ явахыг хүсээгүй боолын тухай:

“Тэр хүн насан туршдаа (еврей: мөнхөд) эзнийхээ боол байна.”

гэжээ. Энд “мөнхөд” гэдэг нь хүний бүх амьдралын хугацааг буюу “насан турш”-ийг зааж байгаа болохыг онцолсон. Тэгэхээр “мөнхөд” гэдэг нь урт боловч эцэстээ дуусах хугацааг хэлж чадна гэж дүгнэсэн байна.

2.5. Соломоны сүм ба “үүрд мөнхөд” байх нэр

Шастирын дэд 7:16, Хаадын дээд 8:13; 9:3-т Их Эзэн Өөрийн нэрийг Соломоны барьсан сүмд “үүрд мөнхөд” байлгах тухай өгүүлдэг.

“Миний нэр тэнд үүрд мөнхөд байхын тулд Би энэ өргөөг сонгоод, ариусгасан бөгөөд Миний мэлмий, Миний зүрх сэтгэл тэнд үргэлж байх болно.”

Гэвч Иеремиа 52:13-т Небухаднезар МЭӨ 586 онд тэр сүмийг шатаасан тухай гардаг. Дараа нь баригдсан шинэ сүм ч МЭ 70 онд ромчуудад устгагдсан. Өнөөдөр Иерусалимд тэр сүмийн өргөө байхгүй. Иймээс “мөнхөд” гэдэг нь энэ тохиолдолд төгсгөлгүй биш, харин урт боловч төгсгөлтэй хугацаа гэсэн санааг илэрхийлж байна гэж тайлбарласан. Тооллого 23:19, Исаиа 59:1-ийг иш татан Бурхан амлалтаа мартсан, эсвэл хүч хүрээгүйдээ биш, харин “мөнх” гэдэг үгийн утга өөрөө урт боловч төгсгөлтэй хугацааг зааж байгааг онцолсон.

2.6. “Мөнхийн гэрээ”

Левит 24:8-д Мосегийн тогтоосон гэрээг “мөнхийн гэрээ” гэж нэрлэсэн. Гэвч Еврей 8:7–13-т тэр гэрээ хуучирч, алга болох тавилантай байсан гэжээ.

“Тэр “шинэ” гэж айлдахдаа анхныхыг хуучин болгов. Хуучирч, удсан юмс алга болоход бэлэн байдаг.”

Иймээс “мөнхийн гэрээ” нь “шинэ гэрээ” тогтоогдох хүртэлх хугацаатай байсан гэж нийтлэл тайлбарласан.

2.7. Аароны тахилчийн “мөнхийн” үйлчлэл

Египетээс гарсан нь 29:9, 40:15; Тооллого 25:13; Шастирын дээд 23:13-т Аароны тахилчийн үйлчлэлийг “мөнхийн тогтоол”, “мөнхөд тахилчийн ажил” гэж хэлдэг. Гэвч МЭ 70 онд Иерусалимын сүм устсанаар уг үйлчлэлийг цааш явуулах боломжгүй болсон. Цаашид Иерусалимд шинэ сүм баригдаж, Израйльчууд 1000 жилийн турш хаад ба тахилчаар үйлчлэх тухай өгүүлсэн ч, Илчлэл 21:22-т шинэ дэлхий дээр сүмийн өргөө байхгүй гэдгийг дурдсан байна. Иймээс тахилчийн “мөнхийн” үйлчлэл ч урт удаан үргэлжилсэн боловч хэзээ ч дуусашгүй зүйл биш гэж тайлбарласан.

2.8. Израйлийн “үүрд” үргэлжлэх шийтгэл

Исаиа 32:13–15-д Израйлийн нутаг эзгүйрч, хэрэм цамхгууд нь “үүрд” бэлчээр болох тухай өгүүлдэг. Гэвч тэр даруй:

“Өндрөөс, бидний дээрээс Сүнс цутгах хүртэл, зэлүүд газар нь үржил шимтэй талбай болж…”

гэж үргэлжлүүлэн, уг шийтгэл тодорхой цаг ХҮРТЭЛ үргэлжилнэ гэж тайлбарласан. Иймээс “үүрд” гэж нэрлэгдсэн зүйл ч тодорхой хугацааны дараа төгсдөг гэдгийг харуулсан.

2.9. Моаб ба Аммоны “мөнхийн” эзгүйрэл

Зефаниа 2:9-д Моаб ба Аммон “дуусашгүй (еврей: мөнхийн) эзгүйрэл” үзнэ гэжээ. Гэвч Иеремиа 49:6, 48:47-д:

“үүний дараа … Аммоны хөвгүүдийн сайн сайхныг сэргээнэ”

мөн

“хожмын өдрүүдэд Би Моабын сайн сайхныг сэргээнэ”

гэж хэлсэн байдаг. Энэ нь “мөнхийн” гэж нэрлэгдсэн эзгүйрэл ч эцэстээ төгсгөлтэй байгааг харуулж байна.

2.10. Ионагийн туршлага

Иона 2:6-д Иона далайн гүнд живж байхдаа:

“Арал уулсын бэл рүү уруудахад Араас минь газар үүрд хаагдлаа. Аяа, тэгтэл ИАВЭ Бурхан минь Та Амь голыг минь нүхнээс татлаа”

гэжээ. Тэр мөчид Ионад бүх зүйл “мөнхийн юм шиг” санагдсан ч, Бурхан түүнийг аварсан. Дараа нь тэр үнэхээр нас барсан боловч дахин амилах өдөр “газрын цоожтой хаалга” түүний өмнө дахин нээгдэнэ гэж тайлбарласан. Иймээс энд ч “үүрд” гэдэг нь бодитойгоор төгсгөлгүй хугацааг бус, хүний туршлагад хязгааргүй мэт санагдах байдлыг зааж байна.

3. “Улаам” гэдэг үгийн утгын тайлбар

Нийтлэлд “мөнх” гэж орчуулдаг “улаам” гэдэг еврей нэр үг нь “алаам” буюу “нуух”, “далдлах” гэсэн үйл үгнээс гаралтай гэж тайлбарласан. Gesenius-ийн еврей толь бичгийн дагуу энэ нь “далдалсан зүйл”, “нуугдсан зүйл”, ялангуяа эхлэл эсвэл төгсгөл нь тодорхойгүй, хараанаас далд буй урт удаан хугацааг хэлдэг гэжээ.

Мөн “мэ-улаам” гэдэг хэллэг нь “балар цагаас, эрт урьдын цагаас”, “лэ-улаам” гэдэг хэллэг нь “хараанаас далдлагдсан алс холын ирээдүйд ортол” гэсэн утга илэрхийлдэг гэж тайлбарласан. “Улаам” нь нэг ёсондоо хойшоо ба урагшаа тэлэх тэнгэрийн хаяаны чанадыг хэлдэг бөгөөд хүний мэдлэгийн хязгаараас давсан өнгөрсөн ба ирээдүйн цагийг заадаг гэжээ.

Gesenius-ийн тайлбараар, энэ үгийн заасан хугацаа нь холбогдсон зүйлийн мөн чанараас шалтгаалдаг. Хувь хүнд хэрэглэгдэхэд тухайн хүний бүх амьдралын хугацааг, өөрөөр хэлбэл насан туршийг хэлдэг. Үүнтэй адил Соломоны сүм, Мосегийн гэрээ, Аароны тахилчийн үйлчлэл, уулс нурууд бүгд өөр өөрийн “нас”-тай бөгөөд энэ “нас” нь урт боловч эцэс төгсгөлгүй биш гэж нийтлэл дүгнэсэн байна.

4. Нэмэлт еврей хэллэг

“Улаам” гэдэг нь “эцэс төгсгөлгүй, дуусашгүй” гэсэн үг биш болохыг “лэ-улаам ва-эд” гэх еврей хэллэгээр дахин баталсан. Энэ хэллэгийг АБ-д “үүрд мөнхөд” гэж орчуулсан ч утга нь “алс холын тэнгэрийн хаяаны чанадаас цааш”, эсвэл “их холын ирээдүйд ба түүнээс ч хойш” гэсэн санаа ажээ. Дуулал 21:4-т Давидын тухай:

“амь гуйсанд Та түүнд мөнхөд ба түүнээс ч хойш үргэлжлэх урт удаан насыг өгсөн юм”

гэж өгүүлсэн нь “мөнх” гэж орчуулдаг үг хугацаатай болохыг дахин баталж байна гэж тайлбарласан. Нийтлэлийн төгсгөлд дараагийн нийтлэлд «Шинэ гэрээ»-ний хэрэглээг авч үзнэ гэж мэдэгдсэн байна.

Хэрэглэсэн эх сурвалж

Ариун Библи (2004; 2013; 2019). Улаанбаатар: Ариун Бичээс Нийгэмлэг. Gesenius, W. & Robinson, E. (1854). A Hebrew and English lexicon of the Old Testament, including the Biblical Chaldee. Boston, Crocker and Brewster. Стандарт Монгол Орчуулгын апп (2023). Strong, J. (1890). Strong’s exhaustive concordance of the Bible (with Greek and Hebrew Lexicons).