“Мөнх” гэдэг үгийн үнэн утга учир: «Шинэ гэрээ»-нд

Хураангуй

Энэ нийтлэлд «Шинэ гэрээ»-нд гардаг “мөнх” гэдэг үгийн утгыг грек эхийн αἰών буюу “эон” гэдэг үгээр нь тайлбарлан авч үзсэн байна. Уг үг нь еврей “улаам” гэдэг үгийн орчуулга бөгөөд «Септуагинта» болон «Шинэ гэрээ»-нд хэрэглэгдсэн байдлыг авч үзэхэд “хязгааргүй мөнх үргэлжлэх байдал” биш, харин тодорхой цаг хугацаатай үе, цаг үе, урт хугацаат хугацаа гэсэн утгыг илэрхийлдэг гэж тайлбарлажээ.

1. «Шинэ гэрээ»-ний “эон” гэдэг үг

Нийтлэл эхэндээ «Шинэ гэрээ»-ний үг хэллэг «Хуучин гэрээ»-ний грек орчуулга болох «Септуагинта»-г дагадаг гэж тайлбарласан. “Мөнх” гэж орчуулагддаг нэр үг нь αἰών буюу “эон” бөгөөд энэ нь еврей “улаам” гэдэг үгийн орчуулга гэжээ. Мөн “улаам-аас”, “улаам-хүртэл” гэсэн хэллэгүүд «Септуагинта» болон «Шинэ гэрээ»-нд грекжсэн хэлбэрээр гардаг гэж тайлбарласан байна. Грек “эон” нь еврей “улаам”-аас зарим талаар илүү тодорхой болж, эоний төгсгөл, дараагийн эон, олон тооны эонүүд гэх ойлголтууд гарч ирдэг гэж тэмдэглэжээ.

Мөн “эон” гэдэг үг нь зайлшгүй цаг хугацааг заадаг учраас АБ-д олонтаа “мөнх” биш, “үе” гэж орчуулагдсан гэж онцолсон байна.

2. Жишээнүүдээр тайлбарласан нь

Нийтлэлд грек үгийг шууд галиглан авч үзвэл ишлэлүүдийн анхны утгыг гаргахад тус болно гэжээд хэд хэдэн жишээ авч үзжээ.

2.1. “Үеийн төгсгөл”

Матай 24:3 дахь:

“Таны залрал болон ҮЕИЙН [эоний] төгсгөлийн тэмдэг юу байх вэ?”

гэсэн ишлэлийг авч үзээд, хэрэв “эон”-ыг “хязгааргүй мөнх үргэлжлэх байдал” гэж ойлговол утгагүй болно гэж тайлбарласан. Иймээс энд “эон” гэдгийг “үе” гэж орчуулах нь зөв гэжээ.

2.2. “Энэ үе” ба “ирэх үе”

Матай 12:31-ийн жишээгээр одоогийн эоноос гадна ирээдүйн эон гэж бий гэж тайлбарласан. Үүнд:

“Хүний Хүүгийн эсрэг үг хэлдэг хэн боловч уучлагдах болно. Харин Ариун Сүнсний эсрэг юм ярьдаг хэн боловч ЭНЭ ба ИРЭХ ҮЕД [эонд] ч уулагдахгүй”

гэсэн ишлэлээр “энэ” ба “ирэх” гэсэн хоёр өөр үеийг зааж байгаа тул “мөнх” гэж ойлгох боломжгүй гэжээ.

2.3. Ирээдүйн олон эон

Эфэс 2:7-д гардаг:

“Христ Есүс дотор биднийг Түүнтэй хамт амилуулж, хамт тэнгэрлэг оршихуйд суулгасан нь Xрист Есүс дотор бидэнд хандсан Түүний нигүүлслийн хэмжээлшгүй баялгийг ирэх ҮЕҮДЭД [эонүүдэд] үзүүлэхийн тулд юм”

гэсэн ишлэлээр одоогийн эоны дараа ганц биш, ядаж хоёр ирээдүйн эон бий гэж тайлбарласан байна. “Хязгааргүй мөнх үргэлжлэх байдал” гэдэг ойлголт олон тоогоор байж чадахгүй тул “эонүүд” гэсэн хэрэглээ нь тодорхой дараалсан үеүүдийг хэлж байна гэжээ. Мөн энэ хэсэгт итгэгчид Есүстэй хамт амилж, Түүнтэй хамт байх тухай тайлбар хавсаргасан байна.

3. Эонүүдийн зорилго

Эфэс 3:11-ийн АБ орчуулгад гардаг “мөнхийн зорилго” гэсэн хэллэгийг шүүмжилж, грек эхийг үгчлэн үзвэл:

“Энэ бүхэн ЭОН ҮЕҮДийн зорилгын дагуу болж байна. Тэрхүү зорилгыг Тэрээр бидний Эзэн Христ Есүсийн дотор тавьсан…”

гэсэн утгатай гэж тайлбарласан. Ингэснээр Паул “мөнхийн зорилго” биш, харин эон үеүдийн зорилго-ын тухай бичсэн гэж дүгнэжээ. Өөрөөр хэлбэл, Ертөнцийн Эзэн эонүүдэд тодорхой зорилго тавьсан гэж тайлбарласан байна.

4. “Эон үеүдийн эон үеүд”

Нийтлэлд “эон үеүдийн эон үеүд” гэсэн хэллэгийг онцгойлон авч үзсэн байна. Ром 16:27-оос:

“Цорын ганц мэргэн Бурханд, Есүс Христээр алдар нь үүрд мөнх [грек: эон үеүдийн эон үеүдэд] байх болтугай. Амен.”

гэсэн ишлэлийг тайлбарлахдаа энэ нь еврей хэлний “ариун газруудын ариун газар” гэх бүтэцтэй төстэй гэжээ. Өөрөөр хэлбэл, “эонүүдийн эонүүд” нь бүх эонүүдээс сайн сайхнаараа шалгарах эонүүд-ийг хэлдэг гэж тайлбарласан байна. Мөн энэ хэллэг нь ирээдүйд ганц биш, ядаж хоёр эон үе товлогдсон байгааг харуулна гэжээ.

5. “Мөнх”-ийг “хязгааргүй мөнх үргэлжлэх байдал” гэж ойлгохын асуудал

Нийтлэлд “мөнх” гэдгийг “хязгааргүй мөнх үргэлжлэх байдал” гэж ойлгох нь хэд хэдэн тайлшгүй асуудал үүсгэнэ гэж жагсаан тайлбарласан. Үүнд:

• “мөнх цагаас өмнө” гэсэн хэллэг утгагүй болно (Тит 1:2).
• “мөнхөд үргэлжлэх байдлын төгсгөл”, “ирэх мөнхөд үргэлжлэх байдал” зэрэг хэллэгүүд зөрчилтэй болно.
• Хэрэв ийм байдал ганцхан байж болох юм бол Библид яагаад “энэ эон”, “тэр эон”, “эонүүд” гэж гардаг вэ гэдэг асуулт үүснэ.

Эдгээрийг тайлах арга нь Библийн Үгийг биш, харин теологчдын гаргасан тайлбарыг орхиход оршино гэж дүгнэсэн бөгөөд:

“Хүн бүр худалч байсан ч, Бурхан үнэн байг”

гэсэн Ром 3:4-ийн үгийг эш татжээ.

6. Ерөнхий дүгнэлт

Нийтлэлд дээрх бүхнээс дүгнэхэд «Шинэ гэрээ»-ний “эон” гэсэн грек үг нь:

• “хязгааргүй мөнх үргэлжлэх байдал”
• “хэмжээгүй, хэзээ ч дуусашгүй, цагаас гадуурх байдал”

гэсэн утга биш, харин тодорхой эхлэл ба төгсгөл бүхий хугацаа гэдэг нь тод харагдана гэжээ. Эон үе урт үргэлжлэх боловч заавал дуусна, мөн тийм дараалсан хэд хэдэн үе байдаг гэж тайлбарласан байна. Их Эзэн эдгээр эон үеүдийг тодорхой зорилготой товлосон бөгөөд тэдгээрийн турш төлөвлөгөөгөө явуулдаг гэжээ.

7. Эрдэмтдийн байр суурь

Нийтлэлд энэ дүгнэлтэд олон эрдэмтэн санал нийлдэг гэж тэмдэглээд Marvin Vincent-ийн тайлбарыг жишээ болгон оруулсан байна. Түүний хэлснээр:

“Эон” гэдэг бол урт богино хугацаатай, эхлэл ба төгсгөл бүхий цаг үе.

Мөн тэрээр “эон” гэдэг үг нь хүний амь нас төдийгүй үндэстэн, хэрээ, царс мод зэрэг янз бүрийн оршихуйн хугацааг зааж болдог, тиймээс үгийн үндсэн утгад үргэлж цаг хугацааны санаа байдаг болохоос дуусашгүй мөнх үргэлжлэх санаа байхгүй гэж тайлбарласан байна. Ертөнцийн Эзэнийг “эоний” чанартай гэснийг хүртэл заавал “дуусашгүй мөнх” гэж орчуулах албагүй гэж иш татжээ.

8. Орчуулгын асуудал

Нийтлэлд олон улсын орчуулагчид болон Ариун Библийн орчуулагчид “эон” гэдэг үгийг олон ишлэл дээр “үе” гэж орчуулсан нь утгагүй орчуулгаас зайлсхийх арга болсон гэж тэмдэглэжээ. Гэвч олон тооны “эон”, “эонүүдийн эон” зэрэг хэллэгийг зөв орчуулдаггүй гэж шүүмжилсэн байна.

Жишээ болгон “эон” гэдэг үгийг дараах байдлаар янз бүрээр орчуулсныг дурдсан:

• “ертөнц”
• “дэлхий”
• “хэзээ ч үгүй”
• “заншил”
• “замнал”
• “мөнхийн”

Ийм олон янзын орчуулга нь урт удаан цаг хугацааг заасан үгийг зөв буулгаж чадахгүй гэж үзээд, энэ үг гарах бүх тохиолдолд “эон”, “эон үе”, олон тоонд “эонүүд”, “эон үеүд” гэж орчуулах санал гаргасан байна.

9. “Эоний” гэсэн тэмдэг нэр

“Эон” гэдэг нэр үгийн утга тодорхой болсон тул түүнээс гарсан αἰώνιος гэсэн тэмдэг нэрийн утга ч мөн тодорхой гэж тайлбарласан. Тэмдэг нэр нь нэр үгийнхээ утгыг дагадаг учир “эон үеийн” гэж ойлгогдож болно гэжээ. Харин Библи орчуулагчид энэ үгийг ихэвчлэн “мөнх” эсвэл “үүрд” гэж орчуулдаг гэж тайлбарласан байна.

10. Монгол хэлний “мөнх” гэдэг үг

Нийтлэл төгсгөлдөө монгол хэлний “мөнх” гэдэг үгийн утгыг толь бичгээс лавласан байна. Mongoltoli.mn-ийн дагуу “мөнх” гэдэг нь:

“юмс үзэгдлийн хувирч өөрчлөгдөхгүй, харьцангуй бат бэх орших чанар, үүрд, эгнэгт”

гэсэн утгатай гэж дурдсан. Жишээ нь “мөнх зул”, “мөнх ногоон ургамал”, “мөнх сарьдаг”, “мөнх цэвдэг”, “мөнх өвс” гэжээ. Эдгээр нь урт удаан үргэлжилсэн ч хэзээ нэгэн цагт дуусах тавилантай тул монгол “мөнх” ч мөн энд авч үзсэн еврей, грек үгсийн адил урт удаан үргэлжилсэн ч хэзээ нэгэн цагт дуусах хугацааны чанарыг заана гэж тайлбарласан байна. Иймээс Библи дэх “мөнх” гэдэг үгийг монгол үгийн энэ утгаар ойлгох ёстой гэж дүгнэжээ.

11. Төгсгөлийн санаа

Нийтлэлийн төгсгөлд дээрх бүх ишлэл нь “төгсөшгүй мөнх”-ийг биш, харин төгсгөл нь харагдахгүй удаан хугацаа-г хэлж байгааг ойлгосноор Ертөнцийн Эзэн “мөнхөд…тэгээд дараа нь” гэсэн гайхалтай төлөвлөгөөтэй болохыг харж эхэлнэ гэж бичсэн байна. Мөн:

“Энэ талаар дараагийн нийтлэлд авч үзэх болно.”

гэж төгсгөжээ.

Хэрэглэсэн эх сурвалж

Ариун Библи (2004; 2013; 2019). Улаанбаатар: Ариун Бичээс Нийгэмлэг. Энэ судалгаанд АБ гэж товчилсон. Монгол Хэлний Их Тайлбар Толь (2016). mongoltoli.mn Moulton, J.H. & Milligan, G. (1929). The vocabulary of the Greek Testament: Illustrated from the papyri and other non-literary sources. London: Hodder & Stoughton. Strong, J. (1890). Strong’s exhaustive concordance of the Bible (with Greek and Hebrew Lexicons). Vincent, M.R. (1887). Word studies in the New Testament, Volume 3 & 4. “Хэрэв та дэлгэрэнгүйг уншихыг хүсвэл PDF file дээр дарна уу.”